के तपाईंलाई थाहा छ संसारका धेरै देशहरूमा मे १ मा किन सार्वजनिक बिदा हुन्छ?
यसको कारण यो हो कि विश्वका १६० भन्दा बढी राष्ट्रहरू यस दिन ‘अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस’ वा सामान्यतया ‘मे डे’ मनाउन एकजुट हुन्छन्। यो दिन श्रमिक र मजदुरहरूले गरेको कडा परिश्रम र बलिदानको प्रमाण हो। ‘मे डे’ लाई प्रायः १८ औं शताब्दीको अन्त्य र १९ औं शताब्दीको सुरुवाततिरको मजदुर आन्दोलन र श्रमिकहरूको अधिकारसँग जोडेर हेरिन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस के हो?
अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस सबै श्रमिकहरूको कडा परिश्रम र योगदानको सम्मान र कदर गर्न संसारभर मनाइने एक विशेष दिन हो। यो दिनले हाम्रो समाजमा श्रमिकहरूले खेल्ने महत्त्वपूर्ण भूमिकाको सम्झना गराउँछ। यसले काम गर्ने राम्रो वातावरण, उचित ज्याला, र कामको छोटो समय जस्ता श्रमिकहरूको हितका लागि महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरूमा ध्यानाकर्षण गराउँछ।
अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवसको उत्पत्ति
पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस १ मे १८८९ मा मनाइएको थियो। यसको सुरुवात १९ औं शताब्दीको अन्त्यमा भएको थियो, जब १ मे १८८६ मा अमेरिकाभरिका ४ लाख श्रमिकहरूले शिकागोमा शान्तिपूर्ण हडताल गरेका थिए। उनीहरूले दैनिक ८ घण्टा कामको माग गर्दै विरोध प्रदर्शन गरिरहेका थिए। दुर्भाग्यवश, हडतालले हिंसात्मक रूप लियो र प्रहरीद्वारा धेरै निशस्त्र श्रमिकहरू मारिए।
यो घटना ‘हेमार्केट अफेयर’ (Haymarket Affair) को रूपमा चिनिन थाल्यो र श्रमिक अधिकारको संघर्षमा यो एउटा महत्त्वपूर्ण मोड सावित भयो। यो परिवर्तनको संवाहक पनि बन्यो, किनकि अमेरिकाका समाजवादी दलहरू र ट्रेड युनियनहरूले ८ घण्टा कामको मागका लागि श्रमिकहरूलाई शान्तिपूर्ण विरोध गर्न एकजुट बनाए।
यो विरोध श्रमिक अधिकारको विश्वव्यापी प्रतीक बन्यो र १ मे लाई अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस वा कहिलेकाहीँ अन्तर्राष्ट्रिय मजदुर दिवसको रूपमा चिनिन थाल्यो। यी विरोधहरूको प्रभाव तब देखियो जब सन् १८९२ मा अमेरिकामा सार्वजनिक क्षेत्रका कर्मचारीहरूले अन्ततः कानुनी अधिकारका रूपमा ८ घण्टाको कार्यदिन प्राप्त गरे। यो मजदुर आन्दोलनको लागि एक ऐतिहासिक विजय थियो।
अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवसको महत्त्व
कर्मचारीहरूको कडा परिश्रम र योगदानको कदर गर्न संसारभर अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस मनाइन्छ। यो कार्यस्थलमा श्रमिकहरूको अधिकार र उचित व्यवहारको बारेमा सबैलाई सचेत गराउने माध्यम पनि हो। विश्वभरका युनियनहरूले कार्यस्थलमा सामना गर्नुपर्ने महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरूका बारेमा जनचेतना जगाउन, उचित ज्यालाको माग गर्न र श्रमिकहरूको जीवनस्तर सुधार गर्ने विचारहरू प्रस्तुत गर्न ‘मे डे’ को प्रयोग गर्छन्।
१८८६ को श्रमिकहरूको ऐतिहासिक संघर्षको धेरै वर्ष पछि पनि आज विभिन्न उद्योग र देशहरूमा श्रमिकहरूबीच असमानता कायम छ। त्यसैले, श्रमिकहरूका लागि आफ्नो आवाज उठाउन र राम्रो काम गर्ने अवस्था र उचित ज्यालाको माग गर्न ‘मे डे २०२४’ एक महत्त्वपूर्ण दिन हो। यो उनीहरूका लागि कार्यस्थलमा सम्मान र मर्यादाका साथ व्यवहार गरिनुपर्छ भनी सबैलाई सम्झाउने तरिका हो।
तपाईं मे डे २०२४ कसरी मनाउन सक्नुहुन्छ?
धेरै देशहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवसको दिन सार्वजनिक बिदा हुने भएकाले, तपाईंले यो दिन मनाउन र आफ्नो कृतज्ञता प्रकट गर्न धेरै कुराहरू गर्न सक्नुहुन्छ। तपाईंको मे डे २०२४ लाई विशेष बनाउन यहाँ केही विचारहरू छन्:
- श्रमिकलाई धन्यवाद दिनुहोस्: मे डे २०२४ आफ्ना सहकर्मी, आमाबाबु, साथीभाइ वा तपाईंले चिनेका कडा परिश्रम गर्ने व्यक्तिहरू जस्तै शिक्षक, नर्स वा डेलिभरी गर्ने व्यक्तिप्रति सम्मान देखाउने दिन हो।
- स्थानीय व्यवसायलाई सहयोग गर्नुहोस्: यस अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवसमा आफ्नै छिमेकका पसलहरूबाट सामान किन्नुहोस् वा समुदायका स्थानीय मानिसहरूको स्वामित्वमा रहेका रेस्टुरेन्टहरूमा खाना खानुहोस्।
- स्वयंसेवा गर्नुहोस्: तपाईंले आफ्नो समुदायलाई केही योगदान दिनका लागि परोपकारी भान्सा (soup kitchen), आश्रयस्थल वा कुनै गैर-नाफामूलक संस्थामा मद्दत गर्न सक्नुहुन्छ।
- श्रमिक दिवस सम्बन्धी चलचित्र हेर्नुहोस्: श्रमिक वा युनियनहरूको सम्मानमा बनेका चलचित्रहरू गुगलमा खोज्नुहोस् र आफ्ना साथीहरू वा परिवारसँग बसेर हेर्नुहोस्।
विश्वभर मे डे २०२४
मे डे, वा अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस, विश्वभर विभिन्न तरिकाले मनाइन्छ। अनौठा परम्परादेखि भव्य कार्यक्रमहरूसम्म, प्रत्येक देशको श्रमिकहरूप्रति सम्मान देखाउने आफ्नै तरिका छ। आउनुहोस्, यी केही रोचक उत्सवहरूका बारेमा जानौं:
- सार्वजनिक बिदा: धेरै देशहरूमा १ मे मा सबैका लागि बिदा हुन्छ ताकि उनीहरूले आराम गर्न र उत्सव मनाउन सकून्।
- परेड र र्यालीहरू: मजदुर युनियनहरूले प्रायः ऐक्यबद्धता देखाउन र श्रमिक अधिकारको वकालत गर्न जुलुसहरू आयोजना गर्छन्।
- भाषण र पुरस्कार: धेरै संस्थाहरूले आफ्ना उत्कृष्ट कर्मचारीहरूको कडा परिश्रम र प्रतिबद्धताको कदर गर्दै भाषण र पुरस्कार वितरण समारोहहरू आयोजना गर्छन्।
- मजदुर आन्दोलन: अमेरिका जस्ता केही देशहरूमा युनियनहरूले मे डे को प्रयोग महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरू उठाउन र राम्रो काम गर्ने अवस्थाका लागि अभियान चलाउन गर्छन्।
