नेपालले भारतसँग आफ्नो बायोमेट्रिक राष्ट्रिय परिचयपत्र (नेसनल आइडेन्टिटी–एनआईडी) लाई सीमा पार आवतजावतका लागि वैध यात्रा कागजातका रूपमा मान्यता दिन औपचारिक अनुरोध गरेको छ।
हाल भारत भ्रमण गर्ने नेपाली नागरिकले वैध राहदानी (पासपोर्ट) वा नागरिकताको मूल प्रमाणपत्र साथमा बोक्नुपर्ने व्यवस्था छ। त्यस्तै, नेपाल प्रवेश गर्ने भारतीय नागरिकले राहदानी वा फोटोसहितको मतदाता परिचयपत्र (भोटर आईडी) को मूल प्रतिलिपि प्रस्तुत गर्नुपर्छ।
नेपाल सरकारले यो प्रस्ताव कूटनीतिक माध्यमबाट भारत सरकारसमक्ष पठाएको हो। भारतले प्रस्ताव स्वीकृत गरेमा स्थल तथा हवाई मार्गबाट भारत जाने नेपाली नागरिकले राहदानी र नागरिकताको प्रमाणपत्रसँगै राष्ट्रिय परिचयपत्र पनि वैध यात्रा कागजातका रूपमा प्रयोग गर्न सक्नेछन्।
के हो नेपालको राष्ट्रिय परिचयपत्र?
नेपालको राष्ट्रिय परिचयपत्रमा बायोमेट्रिक विवरण समावेश गरिएको हुन्छ। यसमा औँठाछाप, अनुहारको तस्बिर र आँखाको आइरिस स्क्यानजस्ता विवरण राखिन्छन्।
यो कार्यक्रम सन् २००९ मा पाँचथर जिल्लामा तथा सरकारी कर्मचारीबीच परीक्षण (पाइलट) परियोजनाका रूपमा सुरु गरिएको थियो।
हालसम्म ४५ लाखभन्दा बढी नेपाली नागरिकले राष्ट्रिय परिचयपत्र प्राप्त गरिसकेका छन् भने करिब २ करोड नागरिकले परिचयपत्रका लागि आवेदन दिएका छन्।
नागरिकता प्रमाणपत्रको विकल्प बन्ने तयारी
नेपाल सरकारले बैंकिङ सेवा, जग्गा दर्ता, राहदानी जारी गर्ने प्रक्रिया तथा अन्य सार्वजनिक सेवामा बायोमेट्रिक राष्ट्रिय परिचयपत्रलाई क्रमशः अनिवार्य बनाउँदै लगेको छ। दीर्घकालीन रूपमा नागरिकताको प्रमाणपत्रलाई बायोमेट्रिक राष्ट्रिय परिचयपत्रले प्रतिस्थापन गर्ने सरकारको योजना रहेको छ।
नेपाली सञ्चारमाध्यम काठमाडौं पोस्ट का अनुसार, यस साताको सुरुआतमा भारतीय दूतावासको एक प्रतिनिधिमण्डलले नेपालका अध्यागमन अधिकारीहरूसँग उक्त प्रस्तावबारे छलफल गरेको थियो।
वरिष्ठ अध्यागमन अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै प्रकाशित समाचारमा भारतीय प्रतिनिधिमण्डलले यस पहलप्रति सकारात्मक धारणा व्यक्त गरेको उल्लेख छ।
प्रतिनिधिमण्डलले प्रस्तावमाथि आवश्यक निर्णयका लागि विषयलाई नयाँ दिल्लीस्थित सम्बन्धित निकायमा पठाइएको जानकारी पनि नेपाली पक्षलाई दिएको बताइएको छ।
